Zwartvoetige kat

		Zwartvoetige kat
		Hij is een wild dier


Land van oorsprong			Afrikaanse woestijn
Vertaling			Francis Vandersteen

Het bezit van dit dier is niet toegestaan

De zwartvoetige kat, ook wel bekend als de zwartvoetige kat, is een soort wilde kat met een gedrongen uiterlijk en een gevlekte vacht. Hij dankt zijn naam aan de zwarte haren op zijn voetzolen, die hem beschermen tegen de verschroeiende woestijnbodem. Met een gemiddeld gewicht van minder dan twee kilo is hij een van de kleinste katten ter wereld en de kleinste in Afrika.

Met een gemiddeld gewicht van 1,6 kg is de zwartvoetkat een van de kleinste levende kattensoorten, samen met de robijnkat, de kleinste kat in Afrika en de kleinste kat in het geslacht Felis. Vrouwtjes wegen gemiddeld 1,3 kg en mannetjes 1,9 kg. De lengte van de kop en het lichaam varieert van 36 tot 52 cm, waarbij de staart van 13 tot 20 cm moet worden opgeteld. Een zwartvoetkat meet ongeveer 25 cm schofthoogte. De totale lengte van het puntje van de snuit tot het puntje van de staart varieert van 337 tot 500 mm, het gewicht varieert van 1,5 tot 2,75 kg.

De brede kop met grote ogen lijkt niet in verhouding te staan tot de rest van het lichaam, dat er zelf massief uitziet met korte poten en staart. De afgeronde oren staan laag op de schedel en de rug heeft dezelfde kleur als de vacht. De zachte, dikke vacht is licht reebruin tot kaneelbruin, met stevige, langwerpige zwarte of donkerbruine vlekken. In het zuidelijke deel van zijn verspreidingsgebied, in de Karoo bush, is de vacht meestal donkerder dan in het noorden.

De buik is lichter dan de rest van het lichaam, terwijl de kin, borst en binnenkant van de ledematen wit zijn. De aftekeningen gaan over in strepen op de poten en heupen. Twee horizontale strepen lopen over de wangen, een vanaf de buitenste ooghoek, de andere ter hoogte van de neus. De keel is gemarkeerd met drie zwarte ringen. Het puntje van de staart is zwart, voorafgegaan door twee tot drie zwarte ringen. In tegenstelling tot andere gevlekte katten is de huid van de zwartvoetige kat niet gepigmenteerd; de neus is roze. s Nachts geven de ogen een blauwachtige reflectie wanneer ze in het licht vallen. Zoals zijn naam al doet vermoeden, zijn zijn voetzolen bedekt met zwart haar, misschien om hem te beschermen tegen de extreme temperaturen van de woestijn. De zandkat, een kleine kat die leeft in de woestijngebieden van Noord-Afrika, heeft dezelfde morfologische kenmerken.

In het wild kan hij verward worden met de Sub-Saharaanse Afrikaanse wilde kat, die in dezelfde regio voorkomt en een vergelijkbare vacht heeft, maar hij is groter dan een huiskat en zijn vacht is gevlekt in een neutralere kleur.

De zwartvoetige kat is een onverzadigbare nachtjager, die elke nacht en in weer en wind op pad gaat, ondanks temperaturen die kunnen variëren van -10 tot 30°C. Deze uiterst actieve katachtigen leggen elke nacht gemiddeld acht tot zestien kilometer af op zoek naar prooi. Het succespercentage is 60%: gemiddeld doet een zwartvoetkat elke dertig minuten een poging en doodt hij elke vijftig minuten een klein dier. Elke nacht betekent dit tien tot vijftien gedode kleine zoogdieren en vogels, of 250 tot 300 gram vlees: elke nacht absorbeert deze kleine katachtige het equivalent van 20% van zijn eigen lichaamsgewicht. Ter vergelijking: een tijger kan tot 20% van zijn eigen gewicht inslikken na het vangen van een grote prooi, maar zal dan meerdere dagen niet eten.

De zwartvoetkat heeft drie verschillende jachttechnieken: langzaam jagen, snel jagen en stalken. Tijdens de langzame jacht (0,5 tot 0,8 kilometer per uur) glijdt de zwartvoetkat tussen rotsen en grassen, aandachtig voor elke beweging, plat op de grond om zo dicht mogelijk bij zijn prooi te komen. Bij snel jagen (2 tot 3 kilometer per uur) kunnen ze hun prooi wegjagen door over of door het gras te rennen. De laatste jachttechniek is stalken: de katachtige zit onbeweeglijk in de buurt van het hol van een knaagdier om het bij het minste teken van activiteit te vangen. Zijn ogen kunnen gesloten zijn, waardoor het lijkt alsof hij slaapt, maar zijn oren bewegen constant, alert op het kleinste geluid.

Om vogels te vangen, jaagt de zwartvoetkat het liefst langzaam voordat hij heel snel op zijn prooi afkomt, vaak met een grote sprong van wel twee meter lang en 1,4 meter hoog. De vogel wordt direct in de vlucht gegrepen of met zijn voorpoten op de grond geduwd voordat hij de fatale beet krijgt. Kleinere vogels worden ongeplukt achtergelaten en in twee tot vier minuten in hun geheel opgegeten, terwijl van grotere vogels alleen de langste lichaams- en vleugelveren worden verwijderd. Het gewicht van een Korhaan trap is een derde tot de helft van dat van een zwartvoetige kat. Waarnemingen van dit type predatie werden gemeld door Alex Sliwa: een vrouwtje haalde haar prooi discreet in gedurende ongeveer twintig minuten. Op de laatste drie meter kon ze met een snelle aanloop de trap rechtstreeks in de nek bijten, terwijl ze hem twee minuten vasthield, de tijd die de vogel nodig had om te stoppen met flapperen met zijn vleugels. De jacht wordt gevolgd door een korte periode van rust waarin de katachtige controleert of er geen gevaar is voordat ze begint te eten.

Met grote prooien of mogelijk met karkassen kan de zwartvoetige kat zich urenlang voeden en grote hoeveelheden botten en vlees verorberen in verhouding tot zijn grootte. De katachtige kan ook een deel ervan losmaken of verstoppen om bij zonsopgang te vertrekken of het karkas in veiligheid te slepen. Als de prooi groot en moeilijk te vervoeren is, kan hij het bedekken met zand en de volgende nacht terugkeren om zich ermee te voeden.