Chiribaya Dog

		Chiribaya Dog
		Hij wordt niet erkend door de F.C.I.


Land van oorsprong			Peru
Vertaling			Francis Vandersteen

De Chiribaya Hond (perro Chiribaya) of Peruaanse Herdershond (perro pastor Peruano) was een precolumbiaans hondenras uit het zuidwesten van Peru, geïdentificeerd door de 42 mummies die ontdekt werden door antropologe Sonia Guillén Oneglio in het Ilo district, Moquegua regio, aan de zuidkust van Peru. Er is vastgesteld dat dit een lama herdershond was. Honden waren niet alleen een belangrijk onderdeel van de sociale structuur van de oude Peruanen, maar kregen ook een speciale behandeling na hun dood. De hond wordt in verschillende Spaanstalige documentaires genoemd onder verschillende termen, zoals el perro pastor Chribaya ("de Chiribaya herdershond") en el pastor Peruano ("de Peruaanse herder"), hoewel de oude Peruanen geen schapen hoedden. De oorspronkelijke naam is onbekend (er wordt meer dubbelzinnig naar verwezen met de term perro Peruano of perro del Perú ("Peruaanse hond", "hond van Peru"), maar dit is ook toegepast op een bestaande maar oude haarloze variëteit, waarnaar in meer detail wordt verwezen als de perro sin pelo del Perú, "haarloze hond van Peru", of de Peruaanse haarloze hond, een favoriet in Zuid-Amerikaanse hondenshows).

De honden zijn gevonden in begraafplaatsen naast menselijke mummies van de Chiribaya cultuur die bloeide aan de zuidkust van Peru, die hun huisdieren lijken te hebben begraven met alle eer van een trouwe vriend en collega. De ontdekking werd gedaan dankzij het onderzoek van Sonia Guillén, die gespecialiseerd is in de studie van oude mummies uit de bloeiende precolumbiaanse culturen van de Chachapoyas aan de oevers van de Moquegua rivier. De mummies dateren uit de "late" periode, tussen 900 en 1350 na Christus.

In het havengebied van Ilo ligt het Mallqui Centrum (van het Quechua woord voor "mummie"), gewijd aan onderzoek naar de Chiribaya cultuur. Deze samenleving ontwikkelde zich als een chiefdom. Hun territorium heeft een kenmerk dat archeologen doet dromen: de grond is extreem droog en bevat grote hoeveelheden nitraten, waardoor de fysieke overblijfselen van degenen die er woonden bewaard zijn gebleven.

Sonia Guillén beweert dat het graf van een persoon zijn sociale, politieke en religieuze positie binnen de samenleving weerspiegelt. In het geval van deze honden suggereren de graven dat ze, nadat ze een productief leven hadden geleid in de Chiribaya beschaving, een goede behandeling kregen, dood of levend.

Ermanno Maniero, voorzitter van de Peruaanse Kennel Club, en Viviana Fernández, een dierenarts aan de Nationale Universiteit van San Marcos, onderzochten de gevonden mummies nauwkeurig en stelden vast dat deze honden korte poten hadden en langer waren dan ze lang waren, een overvloedige variëteit aan vachtkleuren hadden die konden variëren van geel tot rood, sommige met donkere vlekken op de rug of op het hoofd, bijgesneden en geschoren oren hadden en voeten als die van een haas hadden, waardoor het dier zich met minder inspanning over zand of aarde kon bewegen, een eigenschap die misschien belangrijk was in de omgeving van de Chiribaya.

In een reportage meldde de BBC nog meer kenmerken: de hond was klein, had een lange snuit, was beige van kleur, met een lange vacht en leek op een kleine Golden Retriever.

Chiribaya's ontwikkelden zich in kustgebieden, met het gebruik van visserij en andere mariene rijkdommen, maar ook in de landbouw, inclusief het intensieve gebruik van vee. Textiel en rotstekeningen tonen Chiribaya landbouwactiviteiten waarbij de lama centraal staat, wat het belang van de 'herdershond' in hun samenleving onderstreept. Volgens onderzoek uitgevoerd door geneticus Jane Wheeler, die in de middelste Ilo vallei werkte en de overblijfselen van lama's en alpaca's in de regio bestudeerde, fokten de Chiribaya's een type lama met lang, fijn haar, maar dit werd genegeerd door de Spaanse veroveraars, die deze lama's gebruikten als lastdieren, waardoor ze verdwenen. "Omdat ze zoveel lama's hadden, hadden de Chiribayas herdershonden nodig en toen werden ze collaborateurs met de mensen zodat hun dood eer zou opleveren," zegt Sonia Guillén.

Martha Meier Miró Quesada, journalist, producent en regisseur van documentaires, en haar team waren in staat om de bevindingen en onderzoeken van Sonia Guillén vast te leggen in beelden en produceerden in 2006 een documentaire getiteld El Perro Pastor Chiribaya (De Chiribaya Herdershond).

De mummies van de Chiribaya honden leidden onderzoekers tot de aanvankelijke hypothese dat afstammelingen van het ras vandaag de dag nog steeds bestaan. Dit leek anekdotisch, bevestigd door de gelijkenis tussen de bewaarde overblijfselen en talrijke honden die in de haven van Ilo, de Tambo Vallei en de stad Mollendo (departement Arequipa) leven.

Zelfs 'Abdul', de waakhond in het Mallqui Centrum, stamt mogelijk af van Chiribaya honden. Zijn gele vacht, flaporen en korte snuit komen overeen met de kenmerken van de mummies. Martha Meier vestigde de aandacht op dit detail door te zeggen dat lokale honden genaamd chusco overeenkomen met de bekende kenmerken van een Chiribaya hond, dus het zou niet verrassend zijn als dit zich in de loop der jaren over heel Peru had verspreid: "Wat we nu doen is het herstellen van de zuiverheid van het hondenras, dus laten we beginnen met het verzamelen van DNA van de honden in de Ilo regio voor vergelijking met de mummies, en dan beginnen met een selectie- en verouderingsproces. Het zal enkele jaren in beslag nemen, maar het is de moeite waard", aldus de filmmaker. De genetische studie heeft dit idee echter nog niet ondersteund.

Een studie van het mitochondriaal DNA van gemummificeerde Chiribaya honden vond drie haplotypes, waarvan er twee nog nooit eerder waren aangetroffen en afwezig waren in monsters van hedendaagse honden, en de andere ook in honden op andere continenten. Dit suggereert dat moderne honden in de regio niet nauw verwant zijn aan de oude Chiribaya-honden.